เล่ามาจากภาคสนาม : เมื่อเมืองรุกป่า “เลียงผา” จะไร้ที่อยู่


             

           เดือนมกราคม อากาศที่กำลังเย็นสบาย ผมและทีมงานเลือกที่จะออกกองถ่ายทำเรื่องราวของเลียงผาอีกครั้ง สถานที่ที่เราไปไม่ห่างจากพื้นที่สัมปทานแหล่งแร่หินอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์เท่าใดนัก ที่ซึ่งปรากฎระบบนิเวศป่าเขาหินปูน หรือ Limestone mountain อันเป็นที่ที่เหมาะสมแก่การอยู่อาศัยหากินของพวกมัน
            "เขาพระพุทธบาทน้อย" อำเภอแก่งคอย จังหวัดสระบุรี ความร้อนแล้งมาไวกว่าที่คิด เมื่อเราเดินทางมาถึงที่นี่ ต้นไม้ใบหญ้าบนภูเขาหินปูนที่ยื่นเด่นตระหง่านลูกนั้นเปลี่ยนสีไปเสียแล้ว จากป่าสีเขียวๆ ตัดสลับสีขาวๆ เทาๆ ของหน้าผาหินปูน บัดนี้มันกลายเป็นสีน้ำตาลจางๆ กิ่งก้านของต้นไม้ที่ดูโก๋น แต่ทว่าความเขียวขจีของต้นจันผา จันแดงยังคงเด่นกว่าต้นอื่นๆ เพราะพืชผาพวกนั้นเป็นต้นไม้อุ้มน้ำไม่กี่ชนิดที่สามารถยืนต้นและผลิใบเขียวได้ถึงแม้จะร้อนแล้งสักเพียงใด


    
       มันจึงเป็นแหล่งอาหารสำหรับพวกเลียงผาในช่วงนี้ ประชากรของเลียงผาที่เขาพระพุทธบาทน้อยยังไม่มีตัวเลขยืนยันได้แน่ชัด “เท่าที่เห็นตอนเฝ้าถ่ายภาพชีวิตพวกมัน ผมนับได้สามตัว เป็นตัวผู้ทั้งหมด” หินผา ช่างภาพของเราเริ่มเรื่องเมื่อผมซักถามถึงภาพฟุตเทจที่ได้ “ผมเฝ้ามองภาพชีวิตที่งดงามของมันที่เดินไปเดินมาบนชะง่อนหินที่สูงชันเหล่านั้นอย่างน่าอัศจรรย์ใจ มันมีกีบเท้าอีกคู่ที่คอยพยุงเวลาไต่เดินไปบนที่ชันๆ ด้วยนะท่าน นอกจากนั้น พวกมันก็สมถะเหลือเกิน ครั้งหนึ่งผมเห็นมันยืดคอไปหักยอดไม้กิน แต่ด้วยความสูงและยากลำบาก ทำให้ยอดไม้นั้นหลุดออกจากปากมันล่วงลงไปติดซอกผาข้างล่าง ท่านรู้ไหมว่ามันทำอย่างไร” หินผา จ้องเขม็งมาทางผมเหมือนอยากรู้คำตอบ
            ผมยกแก้วกาแฟดำขึ้นดื่ม สัมผัสได้ถึงความร้อนที่ริมฝีปาก ก่อนจะวางมันลง “ถ้าเป็นผม ผมทิ้ง” ผมตอบโดยที่ไม่ต้องคิด หากเปรียบว่าตัวเองเป็นเลียงผาตัวนั้น ผมคงไม่ลำบากคานตามลงไปเก็บกินเป็นแน่แท้ เพราะยอดไม้ในป่ามีอยู่อย่างล้นหลาม “มันไม่ทำอย่างนั้น” หินผาแย้ง “มันตามลงไปเก็บกิน ท่านคิดดูเถอะยอดไม้ยอดเล็กๆ ที่ไม่น่าจะกินอิ่มในคราวเดียว แต่มันเลือกที่จะลงไปเก็บซึ่งจากสายตาที่ผมมองเห็น มันล่วงลงไปลึกพอประมาณ แต่มันกลับตะเกียกตะกายลงไป สะท้อนให้เห็นถึงความพอเพียงของพวกมันเพียงใด ยอดไม้เล็กๆ นั่น หากรวมกันเข้าก็ทำให้มันอิ่มได้เหมือนกัน ในสภาพภูมิประเทศที่เป็นแบบนี้”


            หินผาค่อยๆ เปิดฟุตเทจให้ผมดูไปทีละคัดๆ ภาพเลียงผาที่อยู่อาศัยในระบบนิเวศที่เหมาะสม ดูจะเป็นภาพที่สะท้อนความงดงามของชีวิตพวกมันในธรรมชาติได้อย่างดี หินปูนสูงชันและแหลมคม ทุกครั้งที่ผมตะกายขึ้นไป ก็สัมผัสได้ถึงความเจ็บปวดทุกครั้ง เพราะความแหลมคมของหินปูนยุคเพอร์เมียนที่ถูกกัดเซาะด้วยน้ำฟ้าหยาดฝน มันไม่ต่างจากมีดที่เราใช้กันในครัวเลยแม้แต่น้อย แต่พวกเลียงผา สามารถใช้ชีวิตอยู่ได้อย่างไม่ยี่หระ อีกทั้งพวกมันถูกออกแบบมาให้ทำหน้าที่ในกลไกของระบบนิเวศที่มีสภาพแวดล้อมเช่นนี้ ซึ่งสัตว์อื่นแทบจะไม่มีความสามารถ
            ความเป็นวิทยาศาสตร์ของคนในท้องถิ่น หรือที่สังคมชนชั้นกลางอย่างเราๆ เรียกว่า “ภูมิปัญญา” ซึ่งชุดความคิดหนึ่งที่ผมเคยได้ฟังจากผู้เฒ่าชาวม้ง ท่านหนึ่งทางภาคเหนือบอกว่า “เทวดามอบหมายให้ ช้ายดู๊ (เลียงผา) กับช้ายเซะ (กวางผา) ทำไร่ทำสวนอยู่บนหน้าผา” และนั่นดูเหมือนจะเป็นความจริงในทางวิทยาศาสตร์สมัยใหม่


            ฟุตเทจคัดหนึ่งทำให้ผมแทบหยุดหายใจในทันที มันเป็นภาพเลียงผาตัวหนึ่งยืนจ้องมองลงไปเบื้องล่าง เบื้องล่างที่ปรากฏเป็นฉากโรงงานที่ดูคล้ายจะเป็นโรงงานปูนซีเมนต์ เสียงที่ผ่านออกมาจากลำโพงทำให้รู้ว่าเครื่องจักรในโรงงานนั้นกำลังทำงาน ทันที่ที่สายลมแว่วผ่านปะทะใบหน้า ผมรู้สึกได้ถึงความด้านชาของผิว ราวกับไม่สามารถควบคุมประสาทสัมผัสใดใดได้อีก สะดุ้งจากพวังอีกครั้งเมื่อหินผาสะกิดให้ดูชุดภาพที่เขาถ่ายในวันต่อมา “นี่ผมลองเอาลางสไลด์เล่นกับฉาก ที่ค่อยๆ เคลื่อนจากหน้าผาหินปูนลูกนั้น แล้วค่อยๆ เห็นพื้นที่ระเบิดหิน ท่านจะเห็นว่าภูเขาหินปูนลูกนั้นมันถูกตัดแยกออกจากกัน ตำแหน่งที่ผมถ่ายอยู่นี้สภาพมันเป็นเหมือนเกาะกลางทะเลที่ล้อมรอบไปด้วยผืนน้ำ”
            “เมืองรุกป่า” อยู่ๆ ผมก็สบถประโยคนี้ขึ้นมาจนทุกคนในทีมหันมามองหน้าผมอย่างสงสัย “นี่แหละเมืองรุกป่า ดูสิ ขณะที่บ้านผมอยู่ในเมืองใหญ่ที่สะท้อนความศรีวิไล มีความเจริญ มีทุกสิ่งทุกอย่างที่จะสนองความต้องการของผม แต่พวกคุณเชื่อไหม ผมก็มีส่วนร่วมในการทำลายป่าหินปูนแห่งนี้ด้วยเช่นกัน”
            ความอัดอั้นเหมือนถูกคลี่คลายในเวลาเดียวกัน หัวใจที่สูบฉีดเลือดระรัวราวจะทะลักล้นออกมากลางอก เสียงหนึ่งจากใครบางคนก็ดังขึ้น “แล้วทำลายอย่างไร”
            ผมหันมองหน้าเจ้าของคำถาม ถอนหายใจลึกยาวก่อนจะอธิบายว่า “บ้านผมสร้างด้วยปูน และเมืองใหญ่ที่ศรีวิไลถูกสร้างด้วยปูน ปูนเหล่านั้นมากจากนี่ ที่นี่มีเลียงผาอาศัยอยู่”
            ...
 เรื่องโดย ตาล วรรณกูล / Wildlife Creative


         


ความคิดเห็น

โพสต์ยอดนิยมจากบล็อกนี้

THAI NAVY SEAL กว่าจะเป็น มนุษย์กบ

ตัวเล็กลง เมื่อรู้ว่าโลกกว้างขึ้น : ป้า แบ็คแพ็ค

ศิลปินสาวชาวเกาหลีใต้ใช้เวลา 20 ปี เก็บภาพจำร้านขายของชำที่กำลังจะเลือนหาย